PDA

View Full Version : Thanh nhạc phải chăng là từ đây


mrszubaba31
21-06-2006, 10:53 PM
1/ vibrato- ngân rung: như đã nói từ trước, bản chất của ngân rung là sự điều khiển hơi thở qua day thanh quản 1 cách tự nhiên k0 gượng ép. Âm thanh tạo ra đẹp hơn, nhiều màu sắc hơn, tinh tế hơn. Không thể có vibrato nếu bạn có 1 làn hơi ngắn và mảnh đc. Ở đây, các bạn sẽ đc nghe cách thể hiện của NSUT Diệu Thúy (nguyên trưởng khoa Thanh nhạc NVHN, từng là thày dạy của nhiều ca sĩ nổi tiếng như NSND Lê Dung, NSUT Bích Việt, ca sỹ Mỹ Linh,...) - bà là 1 trong những ca sỹ (mà tôi cho rằng) có kĩ thuật điều khiển hơi thở tốt nhất VN. Giọng hát trong trẻo, kĩ thuật cao, chăm chút, tỉ mỉ cho từng note nhạc, và hầu như bất cứ 1 câu hát nào đều đc nhả chữ, ngân rung hết sức tinh tế.


2/ Sataccato: hát nảy âm
Một trong những kĩ thuật khó nhất trong thanh nhạc cổ điển. khi hát, thanh quản thu ngắn tối đa, tạo thành 1 lỗ nhỏ, hơi dồn mạnh và gấp qua đó, âm thanh tạo ra dứt khoát, rõ ràng và chính xác, nghe cao vút và có âm sắc như tiếng chim, tiếng sáo. Điều khó khăn chính là ở chổ làm sao để tạo đc những âm thanh trong trẻo nhất, đẹp đẽ nhất ở nhay cả những note cao nhất nhưng lại phải rơi đúng vị trí âm thanh, hát đúng note, kèm theo nhả chữ. Kĩ thuật này chính là ưu điểm của giọng nữ cao màu sắc (coloratura soprano) - những nữ ca sĩ vốn có cấu tạo bẩm sinh dây thanh quản nhỏ, linh hoạt, âm sắc nhẹ và hơi mảnh. (vì vậy những ai k0 thể sử dụng tốt kĩ thuật này , thì dù có thể hát rất cao cũng khó có thể coi là color sop). Bạn có thể đc nhận thấy không ít ca khúc nổi tiếng sử dụng kĩ thuật này để giả tiếng chim như "Cánh chim báo tin vui", "tiếng chim rừng",... ở đây, các bạn sẽ được nghe NSND Tường Vi thể hiện kĩ thuật staccato trong đoạn khẩu thuật giả tiếng chim. Sau khi lên tone "...chim hót không hay bằng tiếng hát em..." bà tung ra 1 chùm các note cao rất trong trẻo, hàon toàn không bị dính note:


3/Portamento: luyến ngắt
portamento là kĩ thuật chuyển từ 1 note cao ngân dài sang các note khác mà k0 làm gián đoạn hơi thở. Kĩ thuật này được các ca sĩ sử dụng rất nhiều trong các tác phẩm thanh nhạc để giúp ca sỹ phô diễn kĩ thuật và làn hơi dài. Nó có tác dụng k0 làm gián đoạn dòng cảm xúc liền mạch ngay cả ở đoạn cao trào. Có thể thấy trong ca khúc Xa Khơi (đoạn cao trào "thương nhớ nhớ thương..." ),Mẹ yêu con(bản của Lê Dung, đoạn lên tone cuối cùng "à á ru hời..." ). Ở đây, các bạn sẽ đc nghe NSUT Bích Liên thể hiện Portamento ở đoạn cuối bài : ... Về đây... với đừong tàu, phía Tây ta hẹn nhau khi Bắc Nam chưa 1 nhà ta quyết chưa về làng quê, bạn ơi!

4/ Trillo (hay Trill): rung láy
Là kĩ thuật đặc biệt khó, xuất phát từ kĩ thuạt hát belcanto của Ý. Trillo có nghĩa là hát láy đi láy lại 2 note liên tiếp với tốc độ cao. Trillo đôi khi được kết hợp với 1 note cao ngân dài ngân dài sử dụng vibrato (nhưng trillo khác với vibrato). Nhiều nghệ sỹ cổ điển kĩ thuật thanh nhạc điêu luyện có thể chuyển từ trillo sang vibrato và ngược lại. Trillo không chỉ sử dụng trong thanh nhạc mà cả trong kĩ thuật chơi nhạc cụ (thậm chí khi chơi piano nghẹ sỹ có thể láy nhiều hơn 2 note nhạc).Ở đây, các bạn sẽ được nghe lại 1 ca khúc dân ca quen thuộc qua sự thể hiện của Kiều hưng - 1 nam ca sỹ rất nổi tiếng của Vn thập niên 70,80
- Trống Cơm - Dân ca Bắc bộ - Kiều Hưng
Đoạn gần cuối bài (khoảng 2:06, 2:07) : "Một bầy tang tình con nhện ơ ớ ơ..." Kiều Hưng kết thúc rung láy rất hoàn hảo.

5/ Glissando: hát lướt
Cũng là 1 kĩ thuật khó xuất phát từ kĩ thuật hát belcanto. Glissando có nghĩa là hát lướt 1 chùm note nhạc hoa mỹ cũng với 1 tốc độ cao ngay trong 1 hơi thở,( khác với staccato - âm thanh được ngắt dứt khoát và trillo - láy 2 note). Nếu tôi k0 nhầm những đoạn nhạc sử dụng Glissando còn được gọi là Pasaggio (?). Glissando rất hiếm được các ca sỹ thể hiện trong các ca khúc thông thường. Ở đây các bạn sẽ được nghe NSND Từong Vi thể hiện Glissando trong ca khúc :"con suối và mặt trời"
- Con suốt và mặt trời - NSND Tường Vi
Trong đoạn cao trào "mặt trời lên...", giọng hát bà vút cao thể hiện ánh mặt trời chói sáng, ngay sau đó là 1 chùm note hát Glissando và kết thúc bằng trillo rất ngoạn mục.
6/ Interpolated note: Note thêm (hát thêm note)
Đây là 1 kĩ thuật rất phổ biến khi hát các ca khúc cách mạng, và thậm chí là cả các ca khúc nhạc nhẹ, dùng để khoe âm vực và những note cao đẹp. Các ca sĩ khi thể hiện ca khúc đến những note cao, họ lên tone và thêm vào 1 note (thường là cao hơn 1 quãng 3, 1 quãng 5 so với bản nhạc). Cũng có trường hợp ngược lại tức là xuống thấp hơn 1 quãng 3 những note trầm nhất (đối với nữ trầm hoặc nam trầm) để khoe note trầm đẹp, nhưng điều này ít phổ biến hơn.
Điển hình nhất trong cuộc thi sao mai vừa rồi, thí sinh Tuấn Anh được giải nhất với "Bài ca Hà Nội" 1 phần cũng chính sự sáng tạo dũng cảm này. Nguyên bản bài hát viết đến Sol (anh chiến sĩ ơi...), sau khi lên tone,Tuấn anh đã thêm vào 1 note Si giáng (cao hơn 1 quãng 3 thứ) rất ngắn nhưng khá đẹp khi ngân chữ "sĩ". Các nghệ sĩ thời trước (đặc biệt là NSND Tường Vi, NSND Lê Dung, NSND Trung Kiên - những ca sĩ có kĩ thuật tốt và âm vực rộng) rất hay hát thêm note. Tuy nhiên việc hát thêm note này cần tiết chế, và khi thêm note phải bảo đảm tính thẩm mĩ và k0 làm phá hoại kết cấu của ca khúc. Một điều nữa là khi thêm note có nghĩa là bạn muốn khoe những note cao đẹp vì vậy, nếu ca sĩ không thể hát đẹp những note cao thì họ sẽ không note làm j, rất dễ gây phản cảm đối với người nghe. Ở đây bạn sẽ được nghe NSUT Rơ Chăm Phiang - 1 trong những giọng nữ cao màu sắc có kĩ thuật cao nhất hiện nay, cô thể hiện 1 Interpolated note "kép" trong ca khúc "em là hoa Pơ lang". Ở đoạn cuối bài (từ giây thứ 8 đến giây thứ 11, phút thứ 4) : "Tây nguyên này bao nhiêu thứ..." cô đã lên tone 2 lần từ sol thăng đến la, rồi lại đến si ở chữ thứ :
Em là hoa Pơ lang - Đức Minh - NSUT Rơ Chăm Phiang

7/ Puntatura: Kết lên
Thực ra đây là kĩ thuật phát triển từ Interpolated note. Puntatura co nghĩa là hát note thêm khi kết bài cao hơn (1 quãng 3, 1 quãng 5) so với bản nhạc. Một note cao khi kết bài sẽ gây ấn tượng mạnh hơn rất nhiều cho khán giả. Tuy vậy, thường thì tác giả không mấy khi tán thành việc ... "bịa" thêm note khi các ca sĩ thể hiện đứa con tinh thần của họ. Nhưng không phải lúc nào cũng vậy, 1 trường hợp điển hình là ca khúc Người Hà Nội, câu kết bài, nguyên bản chỉ là : "Tiếng cười, ngày về..." thế nhưng, không hiểu ai hát sau này ai đã thêm vào 2 chữ "chiến thắng" (chắc để kết lên cho nó có khí thế), không ngờ cái sự thêm vào đầy ngẫu nhiên ấy đã xốc tính thần cho cả cái đoạn kết có tình cảm hơi buồn ấy và bản thân nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi (tác giả ca khúc) cũng hết sức tán thành. Chính bởi vậy , bất cứ 1 ca sĩ nào sau này, khi hát đoạn kết đều thêm vào 2 chữ "chiến thắng" ở note la giáng 1 cách đầy hứng khởi và tự hào, như 1 chuẩn mực bắt buộc khi biểu diễn.
- Người hà Nội - Nguyễn Đình Thi - NSUT Mỹ Bình

Việc vừa thêm note, vừa thêm lời như trong Người Hà Nội rất hiếm, thường thì ca sĩ chỉ "dám" kết lên ở đoạn cuối bài, nhất là những bài kết thúc bằng 2 chữ "Việt Nam", "chiến thắng", "ngời sáng", "tiến lên",...:
- Bài ca người Giáo viên nhân dân - Hoàng Vân - NSUT Mỹ Bình
(Chú thích 1 chút: NSUT Mỹ Bình giống như người bạn cùng thời - NSUT Diệu Thúy, là một trong những nữ ca sỹ nổi tiếng của Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Sau khi thống nhất đất nước, bà được cử đi tu nghiệp về thanh nhạc ở nước ngoài và sau này tham gia giảng dạy ở nhạc viện HN. Bà có công đào tạo nhiều ca sĩ nổi tiếng cho nền âm nhạc VN, học trò của bà có thể kể đến 2 nữ ca sĩ nhạc nhẹ hàng đầu VN hiện nay là Hồng Nhung và Thanh Lam)
liệu có gì sai sót mong các bạn bổ sung thêm kiến thức có hạn

shitty
14-08-2006, 01:44 PM
hic hic ..hay wa'..post tiep di pac o*i ..:D