Ý kiến mới nhất
Đồng chí Z
Bạn Minh Hương và Thuỷ Nguyên có ý kiến ngược hẳn với bạn Minh Hằng và bác ...Đến bài viết
thuy duong
nhac hay nhay cung dep verry good
Đến bài viết
thanhson
bài hát rất hay, ai nghe cũng nao nao một cảm nghĩ nhớ thương xa vời man mác một ...Đến bài viết
Thuy nguyen
Tôi ủng hộ ý kiến của bạn Minh Hương. Tài năng của nhạc sĩ Lê Minh Sơn và ...Đến bài viết
Minh Hằng
1. Nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà cụ thể là các nhà quản lí âm nhạc ...Đến bài viết
Viettq
Thưa bác Nguyễn Bá Tấu, có thể bác hiểu sai ý tôi. Tôi chỉ không cho rằng ...Đến bài viết
Nguyễn Hoà
Viết sai ngữ pháp tiếng Việt rồi, NLH ơi.
Dòng chữ dưới đây này chưa phải ...Đến bài viết
Minh Hằng
Anh A có trình độ trên đại học chính qui. Anh B trình độ đại học tại chức, ...Đến bài viết
Nguyễn Thị Khuyên
Bài hát rất tuyệt. Hoài niệm, thúc giục, khắc khoải, giai điệu nhanh nhưng ...Đến bài viết
Minh Hải
Tôi nghĩ không nhất thiết làm tất cả những cái như ông này gợi ý,nhưng cũng ...Đến bài viết
NGUYỄN XUÂN KHOÁT VÀ SỰ NGHIỆP ÂM NHẠC DÂN TỘC (phần 3)
Phan Thanh Nam
Kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát, vnmusic xin giới thiệu một chùm ba bài viết của nhạc sĩ Phan Thanh Nam và xin trân trọng thông báo: Hội Nhạc sĩ Việt Nam sẽ tổ chức buổi tưởng niệm nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát vào 9h sáng 11 - 1 - 2011 tại trụ sở Hội 51 Trần Hưng Đạo.
Ông viết nhạc cảnh Vượt Sông Cái, viết nhạc cho vở kịch Lu Ba, nhạc cho phim Trở lại Điện Biên, Đôi Bạn... và còn phải kể tổ khúc Ông Gióng, Sơn Tinh Thủy Tinh.
Ở đây ông say mê với những khám phá trong đoạn Làng Phù Đổng của tổ khúc Ông Gióng, ông dùng nguyên xi bộ trống cơm, tiu, bộc, sênh tiền để tạo không khí đám rước. Ông để tâm đi tìm cái âm vang tiếng sáo diều, tiếng khánh, tiếng chuông, mõ...ở cái tuổi lên lão rồi mà cứ thấy ông còng lưng trên chiếc xe đạp tòng tọc, đi về trên tuyến đường Hà Nội – Ô Cầu Giấy – Mai Dịch, để chung lưng, chung sức với các đoàn văn công ca múa nhạc.
Khám phá, đúc kết, thể nghiệm, không lúc nào ông tự buông tha mình khỏi những dằn vặt, trăm trở vì sự nghiệp âm nhạc dân tộc trong những điều kiện phương tiện hẩm hiu. Mãi cho đến khi tuổi thất thập ông gặp nhóm Phù Đổng. Muộn còn hơn không. Ông lao vào với nhóm nhạc cụ gõ đó, háo hức đóng góp sức lực trí tuệ của mình cho lớp trẻ.
Ông gặp nhóm Phù Đổng hay nhóm Phù Đổng gặp ông, một người thầy, một người bạn! Đêm Hà Nội mùa đông – mưa phùn và gió bấc, cái lạnh ẩm ướt không làm cho ông bớt hăng say với công việc, chuông đồng hồ nhà ai đã điểm mười giờ, khoác vào mình chiếc áo gió, đội chiếc mũ bông che tai, với đôi giày cao cổ, chiếc gậy trong tay, ông lò dò đến với các bạn trẻ của ông, đập cửa dựng họ dậy? "Nào! Các bạn trẻ, ta làm việc đôi chút để cho nóng người. Tớ nghĩ ra được cái này - Thử xem sao!". Thế là thầy và trò cùng lao vàocuộc. Thế là Tiếng pháo giao thừa viết riêng cho bộ gõ trình làng. Rồi bản hòa tấu Mùa hè. Rồi lần lượt cả tổ khúc bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông, được hoàn thành.
Tiếp đó là hòa tấu Trúc – Cúc – Tùng – Mai, bộ tranh tứ bình được diễn đạt bằng âm thanh nhạc cụ gõ. Chỉ có bộ gõ - nhạc cụ gõ thôi? Chỉ nghe có tiếng trống, mõ, chuông, cồng, sênh... Nào đâu là giai điệu? Theo Nguyễn Xuân Khoát, đây là chuyện về một thứ giai điệu "siêu giai điệu", một thứ hòa thanh "siêu hòa thanh". Giai điệu bằng màu sắc của âm thanh, màu âm của trống, của chuông, mõ, sênh... vô cùng hấp dẫn vang lên lấp lánh diễn tả đủ các màu tình cảm của con người: Hỉ, nộ, ái, ố, ai, lạc, dục. Sao lại nói không có giai điệu!
Ta hãy nghe bản Tiếng pháo giao thừa - Bộ gõ đã lên tiếng toàn bộ: Trống đại, trung, tiểu, đế, rồi cồng, chuông, mõ...
Tiếng pháo được mô phỏng qua âm sắc của tang trống. Còn tiếng mõ, tiếng chuông. Đâu có phải chuyện đơn giản. Tiếng mõ chỉ là để tập trung tư tưởng còn tiếng chuông chỉ là để chấm câu trong khi tụng kinh. Không! Trước hết về mặt âm sắc tiếng đồng của chuông và tiếng gỗ cũa mõ đã được hoàn thiện, hoàn mỹ đến mức tối đa, không còn tầm thường như ta gõ vào chậu thau hay vào cái thớt. Chất liệu và hình dáng đã được nghiên cứu để vẫn giữ được tính chất của nguyên liệu nhưng lại ấm hơn, vang hơn, sạch đẹp hơn... Tiếng mõ khi to, khi khẽ dần mang ý nghĩa nhất định của thế giới nội tâm và một khi tiếng chuông ngân lên âm thanh của nó từ từ chuyển động, đung đưa như đáp lại nhu cầu được thỏa nguyện trong tâm tư. Tiếng mõ, tiếng chuông đó là cái phần của đời và cả cái phần siêu thoát của người đời. Cũng tức là cái trần tục, cái hoàn mỹ phải vươn tới.
Vậy còn tiếng pháo? Một bánh pháo nổ là một bản nhạc thuần túy tiết tấu biểu thị một niềm vui sôi động và tùy hứng. Nó thể hiện "một sự cộng cảm giữa con người và vạn vật, cộng cảm giữa cá nhân và gia đình gia tộc, thôn xóm làng nước" làm cho con người mừng vui mà quên đi bao nhiêu cái mệt nhọc lo âu tủi hờn vặt vãnh nhỏ nhen để thêm sức vượt lên những khó khăn mà ngày mai tin rằng sẽ bớt dần, sẽ ít đi thôi. Và còn nữa, trong Tiếng pháo giao thừa, có nghe chăng tiếng đồng hồ điểm nhịp thời gian. Nó gọi người ta phải biết sống vì cuộc đời là ngắn ngủi, còn mùa xuân của đất trời là vĩnh viễn...
Còn với bản hòa tấu Mùa hè cũng nên nhắc lại câu chuyện về một nhạc cụ dân gian độc đáo gọi là sênh sứa thường được sử dụng trong nghệ thuật nói vè, hát bài chòi, hát sẩm ở miền Trung. Bộ sênh sứa gồm hai mảnh còn gọi là cặp kè, dáng hình như hột xoài hai đầu vạt nhọn, đập vào nhau. Sử dụng trong lòng bàn tay, tiếng sênh rung lên nghe như ngàn vạn côn trùng cùng lúc cất tiếng rỉ rả. Từ sau ngày nổ súng chống Pháp, không biết ai còn giữ cặp sênh, ai còn biết chơi cặp kè? Mấy thế hệ đã đi qua... chẳng lẽ bị thất truyền! Nhân một chuyến đi họp văn nghệ ở miền Trung, hỏi thăm thì có người mách cho người sành chơi bộ sênh đó hiện nay đang ở Hà Nội. Đó là ông Kỳ giữ cửa Nhà hát lớn thành phố.
Ôi! Chuyện đời kỳ lạ thật. Một cuộc săn lùng kéo dài suốt hàng nửa thế kỷ, nào ai hay nằm ngay trước mắt. Nhưng khi nhóm Phù Đổng được ông Khoát bắn tin đến gặp chủ nhân để xin truyền lại cho bộ sênh quý báu đó được cất kỹ trên bàn thờ gia tiên thì ông Kỳ nhất định không trao cho bất kỳ ai, nếu không phải đích thân ông Nguyễn Xuân Khoát. Đến nay, nhóm Phù Đổng không chỉ có một cặp kè mà còn có sẵn mấy bộ do chính tay ông Kỳ đẽo gọt cho và còn dạy cả cách sử dụng nó thành thạo cho mấy người để thay nhau biểu diễn. Mùa hè! Cảnh tượng thiên nhiên của đất nước đầy nắng gió, những cơn sấm chớp, giông bão, nếu không có tiếng reo của sênh sứa thì thiệt thòi biết bao nhiêu trong diễn đạt cho người thưởng thức cảm nhận được đây là mùa hè trên đất nước Việt Nam chứ không phải mùa hè của bất cứ một nơi nào khác trên thế giới.
Nhóm nhạc gõ Phù Đổng đã nhiều lần đi biểu diễn ở nước ngoài. Họ thật sự hãnh diện với những tiết mục của mình và họ được hoan nghênh. Họ biết ơn nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát và học tập được bao điều ở ông. Thế nhưng khi đứng tên tác giả của một tác phẩm của chính mình, ông lại cứ muốn ghi tên các anh em vào cùng. Bình sinh ông không muốn nói nhiều về mình. Và gia sản của ông chỉ là một căn phòng nhỏ hẹp đơn sơ ở khu tập thể Nguyễn Công Trứ (Hà Nội), một chiếc giường cá nhân, một chiếc bàn nhỏ ọp ẹp và cây đàn cũ.
Một cuộc sống thanh bạch mà để lại nhiều giá trị từ những điều đã làm được và cả những điều chưa làm được,từ những bản thảo hoàn chỉnh và cả những trang giấy đang còn viết dở dang...
Bản thu âm các tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát quá cũ, chất lượng kỹ thuật kém nên rất tiếc vnmusic chưa thể giới thiệu vào dịp này.
Ca khúc: Tiếng Chuông nhà thờ
Ca sĩ trình bày: Quang Thọ
Ý kiến bạn đọc
Các bài viết liên quan
- THÁNH GIÓNG - NGUYỄN XUÂN KHOÁT (08/08/2012)
- BƯỚC ĐẦU NGHIÊN CỨU, PHÁT HIỆN NHỮNG CƠ SỞ CỦA NỀN NHẠC LÝ VIỆT NAM (12/03/2011)
- VẪN VẸN NGUYÊN MỘT TÌNH YÊU VỚI ÂM NHẠC NƯỚC NHÀ (12/01/2011)
- NHẠC SĨ NGUYỄN XUÂN KHOÁT VÀ SỰ NGHIỆP ÂM NHẠC DÂN TỘC (phần 2) (04/01/2011)
- NHẠC SĨ NGUYỄN XUÂN KHOÁT VÀ SỰ NGHIỆP ÂM NHẠC DÂN TỘC (phần 1) (02/01/2011)
Các bài viết khác
- NHẠC SĨ NGUYỄN XUÂN KHOÁT VÀ SỰ NGHIỆP ÂM NHẠC DÂN TỘC (phần 2) (04/01/2011)
- NHẠC SĨ NGUYỄN XUÂN KHOÁT VÀ SỰ NGHIỆP ÂM NHẠC DÂN TỘC (phần 1) (02/01/2011)
- VĂN CAO VÀ NHỮNG GIAI ĐIỆU THÔN LÀNG (31/12/2010)
- LÊ MINH SƠN - "LÃI" LỚN NHẤT LÀ ĐƯỢC CHƠI (29/12/2010)
- SONATA MIỄN PHÍ CHO NGƯỜI VIỆT (28/12/2010)
- CẦN NHẤT LÀ SỰ THANH THẢN TÂM HỒN (27/12/2010)
- NGUYỄN LÂN TUẤT - MỘT NHẠC SĨ VIỆT TRÊN ĐẤT NGA (22/12/2010)
- NHẠC SĨ DƯƠNG THỤ: CON ĐƯỜNG QUAN TRỌNG HƠN ĐÍCH ĐẾN (17/12/2010)
- TRỞ THÀNH NHẠC SĨ NGAY GIỮA CHIẾN TRƯỜNG ÁC LIỆT (12/12/2010)
- BA ANH EM TRÊN MỘT CHUYẾN TÀU NGHỆ THUẬT (10/12/2010)