Trang chủ | Thứ năm, 25/04/2019 | Tìm kiếm
Phiên bản cũ
head top head bottom

Ý kiến mới nhất

Đồng chí Z
Bạn Minh Hương và Thuỷ Nguyên có ý kiến ngược hẳn với bạn Minh Hằng và bác ...Đến bài viết

thuy duong
nhac hay nhay cung dep verry good  Đến bài viết

thanhson
bài hát rất hay, ai nghe cũng nao nao một cảm nghĩ nhớ thương xa vời man mác một ...Đến bài viết

Thuy nguyen
Tôi ủng hộ ý kiến của bạn Minh Hương. Tài năng của nhạc sĩ Lê Minh Sơn và ...Đến bài viết

Minh Hằng
1. Nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà cụ thể là các nhà quản lí âm nhạc ...Đến bài viết

Viettq
Thưa bác Nguyễn Bá Tấu, có thể bác hiểu sai ý tôi. Tôi chỉ không cho rằng ...Đến bài viết

Nguyễn Hoà
Viết sai ngữ pháp tiếng Việt rồi, NLH ơi. Dòng chữ dưới đây này chưa phải ...Đến bài viết

Minh Hằng
Anh A có trình độ trên đại học chính qui. Anh B trình độ đại học tại chức, ...Đến bài viết

Nguyễn Thị Khuyên
Bài hát rất tuyệt. Hoài niệm, thúc giục, khắc khoải, giai điệu nhanh nhưng ...Đến bài viết

Minh Hải
Tôi nghĩ không nhất thiết làm tất cả những cái như ông này gợi ý,nhưng cũng ...Đến bài viết

Tổng số lượt truy cập: 15296295
Trang chủ » Đĩa nhạc

DÂN CA GIA RAI (CD)

Thứ ba, 31/07/2012

Gia rai là một sắc tộc có số dân đông nhất ở cao nguyên Tây Nguyên, Việt Nam (khoảng 250.000 người). Tiếng nói Gia rai được xếp vào ngữ hệ Nam Đảo (hay còn gọi là Ma-lay-ô Pô-ly-nê-đi).

DCGIARAITing teng (No 1): là một bài nhạc cồng. Nhạc cồng rất gắn bó với cư dân Tây Nguyên. Hầu như các gia đình khá giả đều có dàn cồng. Dàn cồng Gia rai thường có từ 8 - 15 chiếc, chia làm hai nhóm: cồng lồi và cồng phẳng, kích thước các cồng to nhỏ khác nhau. Đường kính của chiếc lớn nhất từ 60 - 70 cm, chiếc nhỏ nhất khoảng 20 cm. Trong dàn còn có thêm 1 chiếc trống to và đôi chũm chọe nhỏ. Dùi đánh cồng phẳng là một mẩu gỗ mềm dài chừng 10 cm, đường kính 4 cm; dùi đánh cồng lồi làm bằng một đoạn gỗ dài hơn, khoảng 20 cm, một đầu dùi được bọc vải, đôi khi còn quấn dây mây. Nhạc cồng do nam giới diễn tấu và chỉ vang lên trong các dịp hội hè, lễ lạt. Có thể nói nhạc cồng là một thành phần của nghi thức hành lễ. Mỗi nghi thức hành lễ có một bài cồng quy định riêng. Bài Ting teng là bài cồng chính đánh trong lễ đâm trâu mừng thắng lợi quân sự.

Các bài hát "Pơkǎ Pơsit" (No 2), "Pơka" (No 4), "Rơ Plơi" (No 6), "Iâu Mǎ Brua" (No 9) là tên các bài hát do những người hát tự đặt tên. Thanh niên nam nữ Gia rai rất yêu ca hát. ở mọi lúc, mọi nơi họ đều có thể hát ngẫu hứng trên các làn điệu dân ca. Đặc biệt trong những đêm liên hoan trai gái thường hát đồng ca hay hát đỗ. Hát đố là một trò chơi và một cuộc hát đối của hai bên nam nữ. Một bên hát lên một câu hỏi và bên kia hát đáp lại. Cuộc hát cứ như thế kéo dài và dần dần chuyển sang nội dung giao duyên, càng về khuya càng tình tứ, quyến rũ. Cùng tham gia với những người hát, còn có những người chơi đàn Ting ning đệm cho hát. Đôi khi người hát tự đệm đàn cho mình.

Các bài "Bên suối" (No 3) và "Pokke" (No 8) là âm nhạc của đàn T'rưng. Đàn T'rưng rất phổ biến trong các cộng đồng cư trú ở Tây Nguyên. Đàn được làm từ những ống nứa to nhỏ khác nhau. Mỗi ống đều có mấu kín một đầu, đầu kia gọt vát. ống dài, to phát âm trầm; ống ngắn, nhỏ phát âm cao. Các ống được xếp thứ tự và buộc với nhau thành chuỗi, nằm dài như cái võng. Khi chơi đàn, người Gia rai buộc một đầu T'rưng lên cành cây, đầu kia quấn vào bụng và hai tay cầm hai que gõ lên mặt đàn. Âm nhạc T'rưng thường vang trên nương rẫy. Người Gia rai chơi đàn T'rưng để giải trí sau những giờ lao động mệt nhọc, đồng thời đánh động, xua đuổi muông thú không đến phá hoại mùa màng. Ngày nay đàn T'rưng đã được đưa lên sân khấu âm nhạc chuyên nghiệp.

Pơ thi (No 5): đây là bài nhạc do đàn Ting ning độc tấu, mô phỏng lại bài nhạc cồng trong lễ hội "bỏ nhà mồ" (người Gia rai gọi là lễ hội "Pơ thi"). Đàn Ting ning là loại đàn dây gẩy. Cấu tạo gồm một ống tre lồ ô dài 50 - 70 cm, đường kính 5 - 7 cm. Hai đầu ống kín, trên thân ống người ta dùi khoảng 10 - 12 lỗ để cắm trục lên dây. Dây đàn mắc vào các trục vặn, đầu dây còn lại mắc vào các mấu được gắn ở phía dưới gốc đàn. ở gần gốc đàn, người ta gắn vào thân đàn một nửa quả bầu khô làm bầu cộng hưởng. Đôi khi còn gắn thêm một nửa quả bầu khô nữa đối xứng ở đầu bên kia của đàn. Dây đàn mắc đều thành từng nhóm ba dây xung quanh thân đàn. Khi diễn tấu, người diễn cầm đàn tỳ gốc đàn vào bụng, hướng đàn phía trước, hai tay vừa đỡ lấy thân đàn, vừa dùng ngón tay búng dây đàn. Nhạc Ting ning do đàn ông diễn tấu, giải trí trong lúc nông nhàn, đệm cho hát và các nhạc cụ khác hoặc độc tấu mô phỏng những bài nhạc cồng.

Pơha Muckrǎm (No 6)- bài nhạc độc tấu của cây đàn K'ný có đệm bằng cây đàn Ting ning. K'ný là nhạc cụ dây kéo, cấu tạo đàn đơn giản. Đàn được làm bằng một ống nứa nhỏ, đường kính 2 - 3 cm, dài 30 - 70 cm. Một đầu gắn mấu gỗ nhỏ làm điểm tựa mắc dây. Đầu kia có một trục lên dây đàn, trên thân đàn có gắn 4 mấu để làm phím bấm. K'ný chỉ có 1 dây. Cung kéo đàn là 1 thanh nứa dẹt. Đàn K'ný không có bầu cộng hưởng. Khi diễn tấu, người ta ngậm trong khoang miệng một mảnh lam tròn, mỏng làm bằng sừng trâu (mảnh lam buộc vào một sợi dây tơ có 1 đầu nối vào dây đàn), dùng hai hàm rǎng giữ lam đàn kéo cho sợi tơ cǎng ra. Khi kích âm, chấn động của dây đàn sẽ truyền qua sợi dây tơ làm rung lam đàn trong khoang miệng. Và lúc này miệng người chơi đàn có vai trò như bầu cộng hưởng. Người chơi đàn vừa hát vừa kéo đàn tạo ra nhiều âm sắc khác nhau. K'ný rất được thanh niên nam giới ưa sử dụng, độc tấu hoặc hòa tấu với những nhạc cụ khác.

Cồng Pơ thi (No 10): là nhạc cồng trong lễ hội "Bỏ nhà mồ", người Gia rai gọi là lễ hội Pơ thi. Hàng nǎm, khi mùa khô đến, mùa màng đã thu hoặch xong, người Gia rai chuẩn bị vật liệu, làm nhà mồ mới và làm lễ bỏ nhà mồ cho người chết. Lễ Pơ thi là lễ hội lớn nhất, dài nhất và đông vui nhất trong các lễ hội của người Gia rai. Tại đây không những chỉ có các dàn cồng trong làng tổ chức tham gia, mà còn tập trung nhiều dàn cồng của các làng kế cận đến góp vui. Tiếng cồng vang vọng núi rừng, làm náo nhiệt cả khu nhà mồ vốn quanh nǎm tĩnh lặng và hoang vu. Các bài cồng trong lễ Pơ thi chủ yếu phỏng theo giai điệu của các làn điệu dân ca.

Liên hệ mua tại Viện Âm nhạc Khu CC2 – Khu Đô thị mới Mỹ Đình, Từ Liêm, Hà Nội.

(Nguồn: http://vnmusicology-inst.vnn.vn)

Ý kiến bạn đọc

Tên (Bắt Buộc)
Email (không hiển thị trong bài viết) (Bắt Buộc)
Ý kiến (Bắt Buộc)

Các bài viết liên quan

Các bài viết khác