Trang chủ | Chủ nhật, 25/06/2017 | Tìm kiếm
Phiên bản cũ
head top head bottom

Ý kiến mới nhất

Đồng chí Z
Bạn Minh Hương và Thuỷ Nguyên có ý kiến ngược hẳn với bạn Minh Hằng và bác ...Đến bài viết

thuy duong
nhac hay nhay cung dep verry good  Đến bài viết

thanhson
bài hát rất hay, ai nghe cũng nao nao một cảm nghĩ nhớ thương xa vời man mác một ...Đến bài viết

Thuy nguyen
Tôi ủng hộ ý kiến của bạn Minh Hương. Tài năng của nhạc sĩ Lê Minh Sơn và ...Đến bài viết

Minh Hằng
1. Nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà cụ thể là các nhà quản lí âm nhạc ...Đến bài viết

Viettq
Thưa bác Nguyễn Bá Tấu, có thể bác hiểu sai ý tôi. Tôi chỉ không cho rằng ...Đến bài viết

Nguyễn Hoà
Viết sai ngữ pháp tiếng Việt rồi, NLH ơi. Dòng chữ dưới đây này chưa phải ...Đến bài viết

Minh Hằng
Anh A có trình độ trên đại học chính qui. Anh B trình độ đại học tại chức, ...Đến bài viết

Nguyễn Thị Khuyên
Bài hát rất tuyệt. Hoài niệm, thúc giục, khắc khoải, giai điệu nhanh nhưng ...Đến bài viết

Minh Hải
Tôi nghĩ không nhất thiết làm tất cả những cái như ông này gợi ý,nhưng cũng ...Đến bài viết

Tổng số lượt truy cập: 13925670
Trang chủ » Khí nhạc

BẢN RHAPSODY CỦA MÈO TOM

Thứ sáu, 22/06/2012

Ngọc Anh

Sinh thời, nhà soạn nhạc kiêm nghệ sĩ piano kiệt xuất Franz Liszt (1811 – 1886) rất tự hào về nguồn gốc Hungary của mình. Tuy nhiên, do điều kiện lịch sử mà sự hiểu biết của ông về ngôn ngữ và văn hóa Hungary còn nhiều hạn chế.  

Liszt có thể dùng trôi chảy các thứ tiếng Đức, Pháp, Ý, biết một chút tiếng Anh nhưng lại rất kém tiếng Hungary. Vào đầu những năm 1870, khi mọi người dân sống ở Hungary buộc phải học tiếng Hungary, Liszt cũng thử học nhưng đã từ bỏ sau vài bài học. Cho đến tận cuối đời, Liszt vẫn còn là một lữ khách ngay tại nơi được coi là quê hương của ông. 


Tháng 12 năm 1839, khi đã là một nhân vật nổi danh ở châu Âu, Liszt ca khúc khải hoàn trở về Hungary. Ông ở lại đó cho đến cuối tháng 1 năm 1840. 

Trong thời gian ngắn ngủi lưu lại quê hương, Lizst đã làm quen với các ban nhạc Gypsy vẫn thường lang thang ở các vùng thôn quê Hungary. Ông nghe họ biểu diễn âm nhạc bằng đàn violon và cymbal với một phong cách say sưa cuồng nhiệt và đầy ngẫu hứng. 

tom_catThứ âm nhạc của những người Gypsy đã tác động sâu sắc tới Liszt, thúc đẩy ông chuyển dịch những hiệu quả của nó cho cây đàn piano mà ông yêu thích.

Ông không hề ý thức được rằng nhiều giai điệu mà trên đó những người Gypsy đã truyền vào sự tinh nhạy của họ và cái được ông ghi chú kỹ lưỡng vốn chỉ là thứ âm nhạc phòng khách được người Gypsy thu lượm trong quá trình phiêu bạt.  
 
Lizst đã tưởng rằng chúng là một phần của “thiên anh hùng ca Gypsy” lớn lao, một kiểu hồn thiêng của âm nhạc Hungary. Với suy nghĩ đó, ông tái tạo chúng trong một bộ tác phẩm cho piano có tên Magyar dalok & Magyar rapszódiák.

Nhưng đây mới chỉ là những phác thảo sơ bộ cho loạt 15 Hungarian Rhapsody tuyệt diệu mà ông soạn từ năm 1847 đến năm 1853. Những Rhapsody từ No. 16 đến No. 19 rất lâu sau mới được soạn và có một phong cách hoàn toàn khác. 
 
Việc khảo sát có hệ thống âm nhạc dân gian Hungary đích thực phải chờ đến sự tâm huyết của hai nhà soạn nhạc Hunggary là Kodály và Bartók vào những năm đầu thế kỉ 20. Trước đó, sự nhầm lẫn của Lizst giữa âm nhạc Hungary và phong cách Gypsy đã bị coi là một sự lăng nhục dân tộc ở Hungary. 
 
Dù sao thì Liszt đã đúc rút được từ những người Gypsy một mẫu hình xa xưa gồm hai phần : phần đầu (Lassan) chậm, bi thương và phần sau (Friska) nhanh, thôi thúc đến chóng mặt. Đây là mẫu hình đặc trưng của những vũ điệu dân gian csardas của người Hungary. Kèm theo đó là một phong cách ngẫu hứng năng động một cách khác thường. 
 
Trong số những Hungarian Rhapsody viết cho piano của Liszt, Hungarian Rhapsody No. 2 giọng Đô thăng thứ là bản nổi tiếng và quen thuộc nhất. Tác phẩm được Liszt soạn vào khoảng năm 1847, xuất bản năm 1851 và đề tặng bá tước Laszlo Teleky.  

Chuột Jerry phá rối khi mèo Tom chơi bản Hungarian Rhapsody No. 2
Nguồn: tomandjerryonline.com

 Có một điều đáng ngạc nhiên rằng đây là tác phẩm duy nhất trong loạt Hungarian Rhapsody từ No. 1 đến No. 15 mà chất liệu chủ đề không thấy có trong tập Magyar dalok & Magyar rapszódiák. Một số Hungarian Rhapsody khác có thể ngang bằng với Hungarian Rhapsody No. 2 về kỹ thuật điêu luyện và tính đa dạng chủ đề nhưng không có bản nào vượt trội hơn nó.  

Chủ đề mở đầu trầm ngâm tư lự của Hungarian Rhapsody No. 2 được Liszt ghi chú trong một cuốn phác thảo năm 1846 như ông đã nghe. Các nhà nghiên cứu vẫn chưa phát hiện ra nguồn gốc của phần còn lại nên có thể chúng là nguyên bản trong tác phẩm của Liszt. 
 
Như hầu hết các Hungarian Rhapsody khác, Hungarian Rhapsody No. 2 gồm hai phần Lassan và Friska. Trước đoạn kết của tác phẩm (Prestissimo), Liszt yêu cầu nghệ sĩ chơi một đoạn trổ ngón do họ tự ứng tác (Cadenza ad libitum). Bản thân Liszt cũng đã viết đến 2 Cadenza ad libitum cho Hungarian Rhapsody No. 2. 

Ngoài bản gốc cho piano solo, Hungarian Rhapsody No. 2 còn có một số phiên bản cho dàn nhạc trong đó có phiên bản ở giọng Rê thứ do Franz Doppler chuyển soạn dưới trợ giúp của Liszt. Năm 1874, Liszt chuyển soạn Hungarian Rhapsody No. 2 cho song tấu piano và phiên bản này được xuất bản trong năm tiếp theo.  
 
Sau này Hungarian Rhapsody No. 2 được sử dụng làm phần nhạc cho rất nhiều phim hoạt hình. Trong tập The Cat Concerto thuộc loạt phim nổi tiếng Tom and Jerry, mèo Tom đã trình diễn trọn vẹn Hungarian Rhapsody No. 2 trên đàn piano trước sự phá đám của chuột Jerry và rồi sụp xuống vì kiệt sức. 
 
Một số nhà phê bình âm nhạc, trong đó có Béla Bartók, không đánh giá cao những Hungarian Rhapsody của Liszt vì cho rằng giai điệu của chúng tầm thường. Tuy nhiên đã, đang và sẽ có nhiều nghệ sĩ piano chọn chúng để thể hiện tài năng trình tấu. Có một điều chắc chắn: Hungarian Rhapsody No. 2 sẽ còn tiếp tục vang lên...

Nguồn: vietnamnet

 

Nghe Horowitz chơi Rhapsody-Lizst:

Ý kiến bạn đọc

Tên (Bắt Buộc)
Email (không hiển thị trong bài viết) (Bắt Buộc)
Ý kiến (Bắt Buộc)

Các bài viết liên quan

Tin liên quan khác

Các bài viết khác