Ý kiến mới nhất
Đồng chí Z
Bạn Minh Hương và Thuỷ Nguyên có ý kiến ngược hẳn với bạn Minh Hằng và bác ...Đến bài viết
thuy duong
nhac hay nhay cung dep verry good
Đến bài viết
thanhson
bài hát rất hay, ai nghe cũng nao nao một cảm nghĩ nhớ thương xa vời man mác một ...Đến bài viết
Thuy nguyen
Tôi ủng hộ ý kiến của bạn Minh Hương. Tài năng của nhạc sĩ Lê Minh Sơn và ...Đến bài viết
Minh Hằng
1. Nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà cụ thể là các nhà quản lí âm nhạc ...Đến bài viết
Viettq
Thưa bác Nguyễn Bá Tấu, có thể bác hiểu sai ý tôi. Tôi chỉ không cho rằng ...Đến bài viết
Nguyễn Hoà
Viết sai ngữ pháp tiếng Việt rồi, NLH ơi.
Dòng chữ dưới đây này chưa phải ...Đến bài viết
Minh Hằng
Anh A có trình độ trên đại học chính qui. Anh B trình độ đại học tại chức, ...Đến bài viết
Nguyễn Thị Khuyên
Bài hát rất tuyệt. Hoài niệm, thúc giục, khắc khoải, giai điệu nhanh nhưng ...Đến bài viết
Minh Hải
Tôi nghĩ không nhất thiết làm tất cả những cái như ông này gợi ý,nhưng cũng ...Đến bài viết
HƠI NHẠC HUẾ VÀ HƠI NHẠC TÀI TỬ (phần 2)
Dương Bích Hà
(Tiếp theo)
Theo bước chân Nam tiến của người Việt, ca nhạc Huế cũng có xu hướng truyền bá mạnh mẽ và rộng rãi hơn về phía Nam. Trong quá trình đó, dòng âm nhạc này tiếp nhận một số ảnh hưởng của nhạc Chămpa, Ấn Độ… cộng với cội nguồn văn hóa của mình là Thăng Long làm nảy sinh thêm một số hình thức âm nhạc khác như đàn Quảng ở Nam Trung bộ và nhạc tài tử (hay đàn tài tử) ở Nam bộ. Nỗi nhớ quê cha đất Tổ, cuộc sống khổ cực làm cho nỗi buồn của người dân di cư càng thêm đậm đà, da diết và đã thể hiện rất rõ trong âm nhạc ở cái chất mềm mại, dịu dàng, sầu bi có phần u tối. Phải chăng đó là lý do để người ta đặt thêm một loại hơi gọi là hơi Ai? Ví dụ chữ Xang trong hơi Nam có cách rung chầm chậm, khoan thai (ở miền Trung) mà ở trong đờn ca tài tử thì lại trở nên day dứt, hối hả…
Ở nhạc tài tử cải lương, hơi Bắc, Lễ gồm có 2 nhóm 4 nốt :
Nét nhac đặc trưng:
Hai kiểu xử lý kỹ thuật ở đây là rung nhanh, vỗ sau nhưng cao độ vẫn giữ nguyên.
* Hơi Nam ở hình thức 1: Giống bài Lý Chim quyên.
* Hơi Nam hình thức 2: Giống bài Lưu thủy, Hành vân.
* Hơi Oán : Giống hình thức của hơi Nam nhưng đàn ở Hò 4. Chúng ta thấy khi xuất hiện các nốt rung, vỗ và luyến láy thì cao độ sẽ thay đổi.
* Hơi Quảng : Theo Hải Phượng (đd) là hệ thống dây Bắc nhưng rung đổi dây sang Hò – Xang – Xê (điều này ở ca nhạc Huế gọi là hơi Dựng ?). Theo chúng tôi, hơi Quảng có điểm khác là các quãng âm được tiến hành ở trong bài nghe rất rõ chất Quảng Đông. Ngoài ra, nếu theo nét giai điệu thì hơi Quảng sẽ có những nốt như :
* Hơi Xuân ( chỉ có ở bài Nam Xuân ) : kỹ thuật rung đàn ở đây phải đạt đến mức độ tinh tế, điêu luyện, có cảm giác “rung như không rung”. Có 2 cách :
* Hơi Đảo :
Chúng tôi thấy rằng, giữa nhạc thính phòng Huế và đờn ca tài tử có những nét giống và khác nhau như sau :
* Hơi Bắc (Thiền – Lễ) : trong lối đàn, xử lý hơi, cũng như tên, bài bản, những nét giai điệu đều giống nhau.
* Hơi Ai :
+ Huế : Mang đậm nét đặc trưng của miền Trung ở kỹ thuật rung, vỗ cùng dây.
+ Tài tử : Có những nốt dị biến luyến xuống hay lên những cách khác nhau, tạo ra cao độ của thang âm khác.
* Hơi Xuân :
+ Huế : Giống hơi Nam nhưng cao độ hơi nhẹ lại, dung sai âm dị biến ít hơn. Có những nốt lạ (ở thang âm hơi Xuân ở trên).
+ Tài tử : Cống luôn xuất hiện ở âm mượn, rung nhẹ nên tính chất vẫn nhẹ nhàng hơn nhạc Huế.
Giữa Huế và tài tử, kỹ thuật rung dây khác nhau : Huế là Hò – Xang, tài tử là Xế - Cống. Về tính chất, Huế có cảm giác buồn hơn.
* Hơi Oán : ở Huế không có, tài tử có, nhưng vẫn còn nhiều điểm, nhiều tranh luận. Cụ thể : Oán xử lý như hình thức 2 của Ai (tài tử), không khác nhau nên đến nay thậm chí vẫn có những điểm không thống nhất, như bài Văn Thiên Tường có người gọi là hơi Oán, cũng có người cho là hơi Ai. Theo Quỳnh Nga (đd) “ khi đàn, tôi đàn ở 2 bậc Hò 1 và Hò 4 đều được khen hay, nhưng thực sự tôi xử lý giống nhau”.
Có một số người nói rằng, bài Quả phụ của Huế là điệu Oán (?), liệu họ nghe bài này nức nở và buồn bã quá mà kết luận như vậy chăng? Hay họ có cách diễn giải khác? Qua thực tế, chúng tôi thấy bài này không phải là điệu Oán; có thể là do tốc độ của bài chậm, giãn, âm vực trầm và vì rung - day dài hơn để diễn đạt trạng thái buồn, vỗ tức hơn nên người ta nhầm tưởng như vậy. Liệu hơi Ai và Oán của tài tử có thể là như vậy không ?
* Hơi Quảng : Mang tính chất Quảng Đông (đơn, Trung Quốc) và có vài bài mang nét Triều Châu thì Huế không có vì cư dân gốc Hoa không sinh sống và tập trung ở Huế nhiều nên không thể tạo được sự ảnh hưởng với Huế.
Người ta dùng thuật ngữ “non” hay “già” là do âm biến (dị biến) rung, luyến, láy mà nên, vì thế nốt gốc sẽ thay đổi cao độ.
Hơi không có nghĩa là điệu thức, cũng không đơn thuần là những âm tô điểm trên một số bậc của điệu thức mà là sự tổng hợp những đặc điểm đặc trưng nhất của bài bản mà điệu thức đóng vai trò trung tâm. Tất cả đã tạo nên những sắc thái, tinh thần, tính cách của một tác phẩm mà nghệ nhân cũng như người nghe phải trực tiếp đánh và nghe mới cảm nhận được. Hơi, qua những cách diễn tấu của các nghệ nhân hát cũng như đàn, được thể hiện trong âm nhạc dân gian cũng như bác học qua những nét luyến, láy, non, già, rung, nhấn…biểu hiện tính cách của từng tộc người từ miền xuôi đến miền ngược – đã góp phần tạo nên bản sắc riêng biệt của từng vùng, miền nói riêng và của cả dân tộc Việt Nam./.
Ý kiến bạn đọc
Các bài viết liên quan
- ĐỒNG VỌNG ÂM THIÊNG ĐẠI NGÀN (18/01/2013)
- BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DÂN CA VÍ GIẶM XỨ NGHỆ (28/11/2012)
- CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU: ÂM NHẠC TRONG HẦU VĂN HUẾ (21/11/2012)
- TÍNH TRÍ TUỆ VÀ CHẤT CHỮ TÌNH TRONG HÁT VÍ PHƯỜNG VẢI (04/10/2012)
- VÍ PHƯỜNG VẢI (II) (30/09/2012)
- VÍ PHƯỜNG VẢI (1) (26/09/2012)
- RỘN RÀNG CUNG BẬC M'NÔNG (19/09/2012)
- HÁT REO - LÀN ĐIỆU DÂN CA CỦA RIÊNG MỘT LÀNG (21/08/2012)
- LAN MAN VỀ TRUYỀN THỐNG HỖN DUNG TÍN NGƯỠNG CỦA NGƯỜI VIỆT (1) (09/08/2012)
- Nghệ thuật bài chòi: HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI DI SẢN THẾ GIỚI (08/08/2012)
Các bài viết khác
- HƠI NHẠC HUẾ VÀ HƠI NHẠC TÀI TỬ (phần 1) (11/06/2012)
- LUẬN BÀN VỀ NHẠC ĐỨC (04/06/2012)
- TÍNH CHUYÊN NGHIỆP, NHỮNG ĐIỀU NHÌN THẤY TRONG HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC HIỆN NAY (29/05/2012)
- GIỚI TRẺ HÔM NAY CÓ "QUAY LƯNG" LẠI VỚI ÂM NHẠC DÂN GIAN TRUYỀN THỐNG? (21/05/2012)
- TÀI VÀ TẬT (15/05/2012)
- CA HUẾ TRONG MẮT AI (08/05/2012)
- ÂM NHẠC TUỒNG - BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY (03/05/2012)
- HIỂU BIẾT ÍT ỎI VÀ NHỮNG THỰC NGHIỆM BAN ĐẦU CỦA CHÚNG TÔI VỀ DÂN TỘC NHẠC HỌC Ở VIỆN ÂM NHẠC (Giai đoạn 1996 – 2005) (24/04/2012)
- ÂM NHẠC DÂN TỘC – NỀN QUỐC NHẠC VIỆT NAM? (17/04/2012)
- CỔ VÀ MỚI (09/04/2012)