Ý kiến mới nhất
Đồng chí Z
Bạn Minh Hương và Thuỷ Nguyên có ý kiến ngược hẳn với bạn Minh Hằng và bác ...Đến bài viết
thuy duong
nhac hay nhay cung dep verry good
Đến bài viết
thanhson
bài hát rất hay, ai nghe cũng nao nao một cảm nghĩ nhớ thương xa vời man mác một ...Đến bài viết
Thuy nguyen
Tôi ủng hộ ý kiến của bạn Minh Hương. Tài năng của nhạc sĩ Lê Minh Sơn và ...Đến bài viết
Minh Hằng
1. Nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà cụ thể là các nhà quản lí âm nhạc ...Đến bài viết
Viettq
Thưa bác Nguyễn Bá Tấu, có thể bác hiểu sai ý tôi. Tôi chỉ không cho rằng ...Đến bài viết
Nguyễn Hoà
Viết sai ngữ pháp tiếng Việt rồi, NLH ơi.
Dòng chữ dưới đây này chưa phải ...Đến bài viết
Minh Hằng
Anh A có trình độ trên đại học chính qui. Anh B trình độ đại học tại chức, ...Đến bài viết
Nguyễn Thị Khuyên
Bài hát rất tuyệt. Hoài niệm, thúc giục, khắc khoải, giai điệu nhanh nhưng ...Đến bài viết
Minh Hải
Tôi nghĩ không nhất thiết làm tất cả những cái như ông này gợi ý,nhưng cũng ...Đến bài viết
CHUYỆN NÀNG KIỀU - GIAO HƯỞNG SỐ 7 CỦA NHẠC SĨ NGUYỄN VĂN NAM (phần 3 và hết)
Nguyễn Thị Minh Châu
(Tiếp theo)
Chương IV (Andante maestoso) mang tiêu đề Ơn đền nghĩa trả bắt đầu bằng màn diễn tấu của bộ gõ. Chất dân gian khỏe khoắn dứt khoát đã tạo nên một Từ Hải sôi nổi, rõ ràng, không phức tạp, đầy nam tính. Giai điệu cài lẩn trên những quãng nhảy liên tiếp, sự chuyển động linh hoạt không ngừng, thang âm ngũ cung không bán âm mang đậm không gian đồng bằng Bắc bộ… tất cả những điểm đó khá quen thuộc như đã từng gặp trong chương scherzo của các giao hưởng số 5 và số 6, nghe là biết liền đích thị nhạc của ông Nguyễn Văn Nam!
Thí dụ 9 :
Chủ đề “ngày xưa” ngâm ngợi cất lên trong âm sắc đồng và nối tiếp ở dây. Cao trào của nét nhạc fanfare nhấn mạnh vào những bước nhảy quãng 4 quãng 5 tạo cơ hội cho cái ác lộ diện. Lại một cuộc đụng độ mới giữa hai thái cực thiện - ác và số phận nghiệt ngã nhất định không chịu buông tha nàng Kiều. Canon hai bè (trombone và tuba) trên motif “ngày xưa” nối liền với motif “định mệnh”. Cùng lúc đó chủ đề “ngày xưa” rộng mở bi tráng trong âm sắc trompette. Tính kịch được đẩy lên tới đỉnh điểm trong cái chết đứng của người hùng dân dã.
Sau những nhịp đồng tấu (tutti) dữ dội, một số nhạc cụ vẫn tiếp tục căng thẳng đi đồng âm và cùng dừng lại trên nốt “đô” (âm chính của chủ đề Từ Hải). Tiếng chuông đơn độc bay xa dần và từ xa xăm vọng lại motif “ngày xưa” cũng đơn độc trong âm sắc kèn cor.
Hình ảnh Từ Hải được tái hiện ngắn gọn trong sự tăng dần âm sắc, lần lượt bổ sung thêm các nhạc cụ dây, gỗ, đồng. Vẫn sôi nổi, tự tin, mộc mạc, hình ảnh người anh hùng ấy còn sống mãi trong lòng người ở lại.
Nghe chương IV giao hưởng Chuyện nàng Kiều tại đây.
Tính cách chủ đề chính gần gũi với scherzo, nhưng thực ra chương IV miêu tả cảnh “chết đứng” đầy kịch tính của người hùng không giữ vai trò “scherzo đích thực”. Tác giả dường như vẫn thấy thiêu thiếu nếu bỏ qua một chương scherzo đúng nghĩa. Thế là chương V (Allegretto Scherzando) Interlude trở thành một khúc “đệm” mang lại vài phút thư giãn theo “tinh thần” câu thơ trích dẫn từ Truyện Kiều của cụ Nguyễn Du:
Lời quê chắp nhặt dông dài
Mua vui cũng được một vài trống canh
Trung thành với phong cách scherzo của Nguyễn Văn Nam, chủ đề chính ở đây gần với chủ đề Từ Hải ở chương IV, cũng mang chất dân vũ với giai điệu lẩn khuất trên những quãng nhảy và lối diễn tấu staccato. Không khí dân dã đầy ắp trong giai điệu luân phiên các nhạc cụ gỗ độc tấu và trong bè đệm do dàn dây búng (pizz) trì tục chồng âm “d-a-h”.
Thí dụ 10:
Phối khí mang tính hòa tấu thính phòng nhiều hơn và hướng tới sự tinh tế trong chọn lựa âm sắc nhạc cụ. Vai trò chính luôn thuộc về bộ gỗ và bộ dây, sự tô điểm của nhạc cụ gõ cũng rất đáng kể, còn nhạc cụ đồng thường chỉ góp mặt trong đỉnh điểm các đợt sóng phát triển. Không phô trương âm lượng, có những lúc chỉ còn một hai nhạc cụ diễn tấu, chẳng hạn như gần hai chục nhịp đối thoại nhỏ to của flûte độc tấu cùng sênh sứa, sau đó cùng clarinette, rồi được thế chỗ bởi cor anglais.
Phần tái hiện được rút ngắn trong một câu nhạc và vẫn giữ âm sắc nhạc cụ gỗ độc tấu (cor anglais và basson). Chương nhạc kết thúc lặng lẽ bằng motif “câu hỏi” trên quãng 2 đi lên. Câu hỏi lửng lơ đã xuất hiện cuối chương I và chương II đến đây vẫn tiếp tục lơ lửng trên những chồng âm bất ổn “h-c-cis-e-eis-fis-g”.
Trong chương final, nhạc sĩ muốn nhấn mạnh giá trị vĩnh hằng của cái tâm cái thiện cho dù ở đời những con người thiện tâm luôn chịu thiệt thòi, thậm chí còn bị vùi dập. Anh định đặt tiêu đề cho chương này bằng một câu thơ “nhái” cụ Nguyễn Du: “Chữ tài chữ mệnh không bằng chữ tâm”. Nghĩ đi nghĩ lại thấy chưa ổn, lo đám “sĩ phu Bắc Hà” trách anh cả gan sửa cả thơ đại văn hào nên anh lại hì hụi mở cuốn Kiều ra tra cứu. Và đây, bên cạnh tiêu đề Đoạn trường bất tử, chương VI (Adagio - Allegro vivace) còn được dẫn thêm câu thơ mà với anh là cả một chân lí cho đạo làm người:
Thiện căn ở tại lòng ta
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.
Chương cuối bắt đầu bằng giai điệu suy tư cất lên từ dàn dây, chứa đựng nỗi băn khoăn trăn trở với câu hỏi về sự đời.
Thí dụ 11:
Trong quá trình phát triển chủ đề suy tư có thể bắt gặp dấu vết một loạt motif của các chương trước: câu hát “ơ à” của hình tượng thiện trong chương II [thí dụ 12], motif “định mệnh” [thí dụ 13] và “ngày xưa” của chương I [thí dụ 14].
Thí dụ 12:
Thí dụ 13:
Thí dụ 14:
Cao trào của chủ đề suy tư kết thúc đồng âm ở nốt ré để chuyển tiếp một cách tự nhiên qua đoạn Allegro vivace hoàn toàn trái ngược về tính cách. Nét nhạc ngũ cung không bán âm đậm chất dân ca Bắc bộ mở ra một không gian hội hè rộn rã. Trong tuyến giai điệu phát triển dồn dập lại thấp thoáng những nét nhạc quen thuộc: quãng 2 đi lên của motif “câu hỏi”, những bước lần xuống của “định mệnh”, thậm chí đỉnh điểm cao trào còn nhấn vào nét nhạc “f2-g2-f2-as2” giống như đảo ảnh chiều dọc của mở đầu chủ đề ác “d1-cis1-d1-h”.
Thí dụ 15:
Canon hai bè giữa âm sắc đồng và gỗ biến motif “ngày xưa” từ giọng kể thâm trầm thành tiếng kêu thống thiết. Chủ đề “ngày xưa” dịu dần và dĩ nhiên vẫn bị “bám đuôi” bởi motif “định mệnh”. Phảng phất lối hát thơ Lục Vân Tiên của Nam bộ, câu hát của giọng nữ trung “Thiện căn ở tại lòng ta…” đơn độc vang lên trên nốt “rê” trì tục (pédale) ở bè dây.
Thí dụ 16:
Chủ đề chính của chương cuối trở lại với hợp xướng nữ cùng giọng lĩnh xướng, lúc này vẻ suy tư đã biến thành khúc ngợi ca cái đẹp thánh thiện. Hành khúc niềm tin vào giá trị vĩnh hằng của thiện tâm rộng mở trong âm hưởng của toàn dàn nhạc cùng hợp xướng và kết ở chồng âm quãng 5 “des-as-es-b”, trong khi đó piano lấp đầy 12 bán cung bằng lối diễn tấu “kì cục”: tay phải trémolo ở âm khu trầm tạo hiệu quả của nhạc cụ gõ, các ngón dính sát nhau, lòng bàn tay úp xuống vỗ lên các phím đen, cạnh bàn tay phía ngón cái đánh vào các phím trắng.
Thí dụ 17:
Sau một loạt “kết lịm” của các chương trước, cái kết huy hoàng của chương final đã khẳng định thế mạnh của cái thiện. Mặc dù đây là điểm hội tụ nhiều motif của các chương trước, nhưng riêng bộ mặt của cái ác không lộ diện rõ ràng trong chương cuối, mà chỉ ẩn náu trong sự “đay nghiến” các quãng 2, giống như một câu hỏi chẳng dễ gì lí giải. Chương kết mang tính khái quát về triết lí sự đời của chính tác giả nhiều hơn là câu chuyện cụ thể về số phận một người đàn bà tài sắc.
(Hết)
Các chương V - VI sẽ post nhạc sau khi có điều kiện.
Ý kiến bạn đọc
Ducmusic
Bản giao hường hay NS Nguyễn Văn Nam luôn là người có các tác phẩm khí nhạc đi đầu trong thê loại âm nhạc cổ điển xin cám ơn chị Minh Châu đã có bài phân tích sâu sắc về tác phẩm này , MOng chị post thêm hai chương còn lại .
Đặng Hữu Phúc
“Trăm năm tính cuộc vuông tròn
Phải dò cho tân ngọn nguồn lạch sông”(Kiều)
Ta phải thành thật mà thấy một điều hiển nhiên, pha chút cay đắng rằng: nếu không có "Đoạn trường tân thanh" của Thanh Tâm Tài Nhân thì không thể có Truyện Kiều của Nguyễn Du!
Xem quyển “Truyện Kiều đối chứng” (Tác giả Phạm Đan Quế, Nhà XB Hải Phòng 1999) đăng song song, đối chứng cả nguyên bản của Thanh Tâm Tài Nhân và bản chuyển sang lục bát tiếng Việt của Nguyễn Du ta thấy rất rõ là :
Kết cấu câu chuyện, xây dựng hình tượng nhân vật, thông điệp triết lý “tài mệnh tương đố” “ chữ tài liền với chữ tai một vần” đều là của Thanh Tâm Tài Nhân
Sự thực phũ phàng này ta đừng lảng tránh!
Vì vậy nếu tách ra khỏi hồn thơ lục bát vĩ đại của Nguyễn Du, tách khỏi những câu thơ cụ thể đầy hồn Việt, mà chỉ khai thác câu chuyện, dựng câu chuyện này thành Kịch thành Phim ảnh, hoặc viết Giao hưởng vv…Sẽ là một câu chuyện của Tầu 100%
Vang anh
Con là bậc hậu sinh không dám bàn đến truyện kiều nhưng nghe các bậc tiền bối bàn con cũng thấy thú vị. Con chỉ nghe đưa rock vào dân ca đã thấy sốc rồi giờ lại nghe đưa rock, jazz vào truyện kiều sẽ thế nào đây? thân phận Kiều chắc phải tả tơi lắm..... Nóng lòng chờ đợi sự cách tân của NS Đạo.
Các bài viết liên quan
- MÔI TRƯỜNG ÂM NHẠC CHO TÀI NĂNG TRẺ (29/01/2013)
- À ƠI - NGUYỄN THỊ MINH CHÂU (27/12/2012)
- QUẢN LÍ NGHỆ THUẬT TỪ GÓC NHÌN ÂM NHẠC (18/12/2012)
- NHẠC SĨ “KHÔNG TUỔI” HỌ PHAN (28/11/2012)
- SÁNG TẠO ÂM NHẠC TRONG ĐỀ TÀI LỊCH SỬ: NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN VÀ LÍ LUẬN (15/11/2012)
- ƠI NHỮNG BÀI HÁT TUỔI THƠ… (24/10/2012)
- ĐÂY ĐÔNG ĐÔ, ĐÂY THĂNG LONG, ĐÂY HÀ NỘI (03/10/2012)
- LỜI GIỚI THIỆU GIAO HƯỞNG MỘT ĐỜI NGƯỜI (10/09/2012)
- ÂM NHẠC THÍNH PHÒNG - GIAO HƯỞNG VIỆT NAM (23/08/2012)
- MAZURKA - CHOPIN* (15/08/2012)
Các bài viết khác
- CHUYỆN NÀNG KIỀU - GIAO HƯỞNG SỐ 7 CỦA NHẠC SĨ NGUYỄN VĂN NAM (phần 2 - còn nữa) (06/09/2011)
- CHUYỆN NÀNG KIỀU - GIAO HƯỞNG SỐ 7 CỦA NHẠC SĨ NGUYỄN VĂN NAM (Phần 1) (05/09/2011)
- BOLÉRO - CỖ MÁY TINH XẢO ĐỂ ĐỜI CỦA RAVEL (29/08/2011)
- GIAO HƯỞNG THƠ SỐ 1 THÁNG TÁM LỊCH SỬ CỦA NHẠC SĨ DOÃN NHO (19/08/2011)
- MAHLER, NƠI TIẾNG HÁT VÀ LỜI THƠ TAN BIẾN (11/08/2011)
- KHÚC TƯỞNG NIỆM (REQUIEM) CHO GIỌNG SOPRANO VÀ DÀN NHẠC GIAO HƯỞNG CỦA NHẠC SĨ DOÃN NHO (02/08/2011)
- KHÔNG CHỈ LÀ HUYỀN THOẠI - VĨNH CÁT (18/07/2011)
- VÀI KỈ NIỆM VỀ BẢN TỔ KHÚC (SUITE) CHO PIANO TẶNG ĐẶNG THÁI SƠN CỦA ĐẶNG HỮU PHÚC (08/07/2011)
- "BÌNH QUÂN LUẬT" - BÁU VẬT TỪ SUỐI NGUỒN VĨ ĐẠI (01/07/2011)
- ĐÂY SÔNG HỒNG - SÔNG CÁI CỦA VĨNH CÁT (20/06/2011)